Lãi suất ngân hàng khó giảm sâu, thanh khoản vẫn đối mặt nhiều sức ép
Các chuyên gia nhận định mặt bằng lãi suất trong nửa cuối năm 2026 nhiều khả năng sẽ ổn định hoặc tăng nhẹ. Dù thanh khoản hệ thống được kỳ vọng cải thiện nhờ các chính sách hỗ trợ, áp lực về nguồn vốn vẫn hiện hữu. Rủi ro thanh khoản cũng chưa thể sớm biến mất.
Lãi suất khó giảm sâu trong nửa cuối năm
Lãi suất nhiều khả năng đi ngang hoặc tăng nhẹ
Tại Hội thảo “Triển vọng tín nhiệm Việt Nam 2H2026” do VIS Rating tổ chức, ông Phan Quốc Bửu, Giám đốc Trung tâm Phân tích Nghiên cứu của BSC, cho rằng mặt bằng lãi suất đã tiến gần vùng đỉnh. Vì vậy, dư địa giảm sâu trong những tháng cuối năm không còn nhiều.
Theo chuyên gia, kịch bản lãi suất đi ngang hoặc tăng nhẹ có xác suất cao hơn. Nếu lãi suất tăng mạnh, chi phí vốn của doanh nghiệp sẽ gia tăng. Điều này có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, nhu cầu tín dụng cũng có nguy cơ suy giảm.
Chênh lệch huy động và tín dụng tạo áp lực thanh khoản
Một trong những nguyên nhân khiến lãi suất duy trì ở mức cao là sự mất cân đối giữa huy động vốn và tăng trưởng tín dụng. Hiện chênh lệch giữa dư nợ tín dụng và tiền gửi đã lên khoảng 2,6 triệu tỷ đồng.
Theo ước tính, lượng tiền gửi của hệ thống duy trì quanh 1,6 – 1,7 triệu tỷ đồng. Điều này khiến tỷ lệ dư nợ tín dụng trên tiền gửi (LDR) lên khoảng 115%. Áp lực thanh khoản vì thế tiếp tục gia tăng.
Chính sách hỗ trợ giúp cải thiện dòng tiền
Thanh khoản ngân hàng được kỳ vọng cải thiện trong nửa cuối năm nhờ nhiều chính sách mới. Đáng chú ý là Thông tư 25/2026/TT-NHNN, Nghị quyết 168/NQ-CP và tiến độ giải ngân đầu tư công được đẩy nhanh.
Theo ông Phan Quốc Bửu, lượng tiền lớn từ Kho bạc Nhà nước sẽ dần quay trở lại nền kinh tế. Đây được xem là yếu tố hỗ trợ mạnh nhất cho thanh khoản hệ thống.
Đến ngày 9/5/2026, Hà Nội đã giải ngân khoảng 52% kế hoạch đầu tư công. Con số này cao hơn mức bình quân cả nước (36,3%) và TP. Hồ Chí Minh (35,3%). Điều đó cho thấy các cơ chế mới đang phát huy hiệu quả.
Thanh khoản ngân hàng vẫn còn nhiều rủi ro
Nguồn vốn tiếp tục chịu sức ép
Theo ông Nguyễn Đức Huy, Trưởng nhóm Phân tích VIS Rating, hệ thống ngân hàng vẫn đối mặt với nhiều rủi ro mang tính cấu trúc.
Trong tháng 6, Ngân hàng Nhà nước ban hành hai chính sách quan trọng. Thứ nhất là nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%. Thứ hai là không tính một số khoản vay hạ tầng trọng điểm vào giới hạn tăng trưởng tín dụng.
Các chính sách này giúp ngân hàng có thêm dư địa mở rộng tín dụng. Hạ tầng và bất động sản được kỳ vọng sẽ hưởng lợi nhiều hơn.
Rủi ro thanh khoản có thể gia tăng
VIS Rating cho rằng việc nới tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cũng làm tăng rủi ro thanh khoản. Đồng thời, rủi ro tín nhiệm cũng có thể gia tăng.
Theo ước tính, nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng giai đoạn 2026 – 2030 lên tới khoảng 752.000 tỷ đồng. Điều này buộc các ngân hàng phải tăng cường huy động vốn.
Trong bối cảnh tăng trưởng tiền gửi còn chậm, nhiều tổ chức tín dụng có thể phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn ngắn hạn. Điều đó làm tăng chênh lệch kỳ hạn. Rủi ro tái cấp vốn cũng lớn hơn.
Các ngân hàng từng tiến sát ngưỡng SMA 30% sẽ chịu áp lực đáng kể nếu tiếp tục mở rộng cho vay trung và dài hạn. Áp lực sẽ lớn hơn với các khoản vay bất động sản.
Hệ thống ngân hàng hướng tới chuẩn Basel III
Để nâng cao chất lượng nguồn vốn, Ngân hàng Nhà nước đang từng bước áp dụng các tiêu chuẩn của Basel III.
Theo VIS Rating, cơ quan quản lý dự kiến thay thế tỷ lệ LDR bằng CDR. Đồng thời, các chỉ tiêu như LCR, NSFR và tỷ lệ đòn bẩy sẽ được triển khai từ năm 2028.
Các quy định mới sẽ khuyến khích ngân hàng tăng nguồn vốn ổn định. Trọng tâm là tiền gửi khách hàng. Mục tiêu là giảm phụ thuộc vào nguồn vốn thị trường.
Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi sẽ không diễn ra đồng đều. Những ngân hàng có tỷ trọng cho vay bất động sản hoặc cho vay trung, dài hạn lớn sẽ chịu nhiều áp lực hơn. Chi phí huy động vốn vì thế có thể tiếp tục ở mức cao. Điều này sẽ tạo sức ép lên biên lãi ròng (NIM).
Nhìn chung, mặt bằng lãi suất được kỳ vọng ổn định hơn trong nửa cuối năm 2026. Tuy nhiên, thanh khoản và chất lượng nguồn vốn vẫn là bài toán lớn. Đây sẽ tiếp tục là thách thức của hệ thống ngân hàng trong thời gian tới.
Thuỳ Dương
Môi Trường Đầu Tư
