Trong vài năm gần đây, app chăm sóc sức khỏe phát triển rất nhanh. Nhiều ứng dụng quảng bá khả năng theo dõi giấc ngủ và nhịp tim. Một số app còn gợi ý chế độ ăn cá nhân hóa cho người dùng. Theo Statista năm 2024, thị trường health-tech toàn cầu đã vượt 180 tỷ USD và kéo theo nhiều mô hình lừa đảo mới. Tại Việt Nam, nhiều người tải app chỉ vì muốn sống lành mạnh hơn.
Khi ứng dụng sức khỏe trở thành công cụ dụ đầu tư
Phần lớn nạn nhân không nghĩ mình sẽ bị lừa. Họ chỉ tải ứng dụng miễn phí từ Facebook hoặc TikTok. Một số app yêu cầu quyền truy cập vị trí và danh bạ. Nhiều nền tảng còn bắt người dùng liên kết CCCD hoặc tài khoản ngân hàng để “đồng bộ dữ liệu sức khỏe”.
Theo Kaspersky, hơn 35% ứng dụng sức khỏe miễn phí từng bị phát hiện thu thập dữ liệu vượt mức trong năm 2023. Một số trường hợp tại Đông Nam Á còn ghi nhận tình trạng bán dữ liệu cho bên thứ ba. Điều đáng lo là nhiều người vẫn đồng ý cấp quyền chỉ sau vài giây đọc mô tả ứng dụng. Thói quen này tạo ra khoảng trống lớn cho các mô hình lừa đảo mới.
Nhiều app sau đó thay đổi cách tiếp cận người dùng. Ban đầu, ứng dụng chỉ gửi lời khuyên về ăn uống hoặc tập luyện. Vài tuần sau, hệ thống bắt đầu gợi ý “gói đầu tư sức khỏe” hoặc “quỹ tăng trưởng cộng đồng”. Một số nạn nhân tại TP.HCM cho biết họ bị thúc ép nạp từ 5 đến 20 triệu đồng để “mở khóa lợi nhuận”.
Dữ liệu sức khỏe đang bị khai thác như thế nào
Không ít người nghĩ dữ liệu sức khỏe chỉ là thông tin đơn giản. Thực tế lại khác hoàn toàn. Các chỉ số giấc ngủ và vận động có thể giúp đối tượng lừa đảo dựng chân dung hành vi người dùng khá chính xác. Điều này khiến các cuộc gọi dụ đầu tư trở nên thuyết phục hơn nhiều.
Theo IBM Security, chi phí trung bình cho một vụ rò rỉ dữ liệu y tế toàn cầu năm 2024 đã vượt 10 triệu USD. Đây là nhóm dữ liệu có giá trị cao nhất trên thị trường chợ đen số. Tại Mỹ, hơn 133 triệu hồ sơ y tế từng bị lộ trong năm 2023, theo Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ. Con số này cho thấy dữ liệu sức khỏe đang trở thành mục tiêu hấp dẫn với nhiều tổ chức lừa đảo.
Tại Việt Nam, nội dung cảnh báo về health-tech scam vẫn còn khá ít. Phần lớn bài viết hiện nay tập trung vào lừa đảo ngân hàng hoặc giả mạo công an. Trong khi đó, mô hình kết hợp giữa app sức khỏe và đầu tư tài chính đang phát triển âm thầm trên mạng xã hội. Một số ứng dụng còn thuê KOL để tạo cảm giác đáng tin hơn.
Vì sao nhiều người vẫn mất cảnh giác
Các mô hình này không đánh trực diện vào lòng tham. Chúng thường bắt đầu bằng nhu cầu chăm sóc sức khỏe hoặc cải thiện thể trạng. Điều đó tạo cảm giác an toàn hơn quảng cáo đầu tư thông thường. Khi niềm tin đã hình thành, việc chuyển hướng sang tài chính diễn ra khá dễ dàng.
Theo khảo sát của Norton năm 2024, gần 61% người dùng chấp nhận cấp quyền ứng dụng mà không đọc kỹ điều khoản. Tỷ lệ này đặc biệt cao ở nhóm tuổi từ 18 đến 34. Đây cũng là nhóm thường xuyên sử dụng app theo dõi sức khỏe trên điện thoại. Các chuyên gia an ninh mạng cho rằng tâm lý “ứng dụng miễn phí thì vô hại” vẫn còn rất phổ biến tại châu Á.
Một số nạn nhân cho biết họ không mất tiền ngay từ đầu. Ứng dụng thường cho rút lợi nhuận nhỏ trong vài ngày đầu tiên. Điều này giúp tạo niềm tin rất nhanh. Sau đó, hệ thống bắt đầu yêu cầu nạp thêm vốn hoặc mời người quen tham gia.
Công nghệ sức khỏe không xấu. Vấn đề nằm ở cách dữ liệu bị khai thác sai mục đích. Người dùng hiện nay cần cảnh giác hơn với các ứng dụng miễn phí yêu cầu quá nhiều quyền truy cập. Một cú nhấn “đồng ý” tưởng như vô hại đôi khi lại mở đường cho cả chuỗi lừa đảo phía sau.
Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư
