Một tin nhắn từ tài khoản lạ có thể bắt đầu rất bình thường. Người nhận trả lời, cuộc trò chuyện tiếp diễn tự nhiên. Không có dấu hiệu rõ ràng cho thấy rủi ro. Nhưng chỉ sau vài phút, nội dung bắt đầu chuyển hướng. Khi đề nghị cung cấp thông tin hoặc nhấn vào link xuất hiện, nhiều người mới nhận ra điều bất thường. Điều đáng nói là phía bên kia có thể không phải con người, mà là một bot được vận hành bằng AI.
Khi tin nhắn không còn là spam “giống nhau”
Theo cảnh báo từ Cục An toàn thông tin, lừa đảo qua mạng xã hội đang gia tăng mạnh. Tổng thiệt hại mỗi năm lên tới hàng nghìn tỷ đồng tại Việt Nam. Trước đây, tin nhắn lừa đảo thường dễ nhận ra. Nội dung lặp lại và thiếu tự nhiên. Nhưng với AI, kịch bản đã thay đổi hoàn toàn.
Bot hiện nay có thể tạo ra nhiều phiên bản tin nhắn khác nhau. Nội dung được điều chỉnh theo từng người nhận. Tên, sở thích hoặc thông tin cá nhân có thể được đưa vào cuộc trò chuyện. Điều này khiến tin nhắn trở nên “giống thật” hơn. Khi nội dung mang tính cá nhân, người dùng dễ tin rằng mình đang nói chuyện với người quen.
Không chỉ dừng lại ở nội dung, bot còn có khả năng phản hồi linh hoạt. Nếu người dùng nghi ngờ, cách trả lời sẽ thay đổi. Nếu người dùng hợp tác, kịch bản sẽ tiến nhanh hơn. Sự điều chỉnh liên tục này khiến việc nhận diện trở nên khó khăn. Người dùng không còn đối mặt với một đoạn spam, mà là một cuộc trò chuyện có logic.
Khi AI làm mờ ranh giới giữa thật và giả
Một trong những điểm mạnh của bot là khả năng hoạt động liên tục. Hệ thống có thể gửi hàng nghìn tin nhắn trong thời gian ngắn. Tuy vậy, mỗi cuộc trò chuyện vẫn giữ nhịp độ tự nhiên. Bot có thể chờ vài phút trước khi trả lời để tạo cảm giác “đang bận”. Chính chi tiết nhỏ này khiến nhiều người mất cảnh giác.
Theo các báo cáo quốc tế, lừa đảo qua mạng xã hội gây thiệt hại hàng tỷ USD mỗi năm. Một phần lớn đến từ các hệ thống tự động hóa. Chỉ cần một tỷ lệ nhỏ người dùng phản hồi, chiến dịch đã có thể đạt hiệu quả. Khi quy mô được mở rộng, rủi ro lan ra rất nhanh.
Về mặt tâm lý, con người có xu hướng tin vào tương tác có qua có lại. Khi một tài khoản trả lời đúng ngữ cảnh, người dùng cảm thấy an toàn hơn. Bot tận dụng điều này để xây dựng niềm tin theo từng bước. Ban đầu là những câu hỏi đơn giản. Sau đó, nội dung dần chuyển sang các yêu cầu nhạy cảm hơn. Quá trình này diễn ra mượt mà nên khó bị nhận ra.
Bot lừa đảo cho thấy AI không chỉ thay đổi cách giao tiếp, mà còn thay đổi cách lừa đảo vận hành. Khi tin nhắn trở nên cá nhân hóa và linh hoạt, người dùng dễ tin rằng mình đang nói chuyện với người thật. Một cuộc trò chuyện tưởng chừng vô hại có thể dẫn đến nhiều rủi ro phía sau. Trong môi trường số, không phải mọi phản hồi đều đến từ con người. Giữ khoảng cách và kiểm tra thông tin trước khi hành động vẫn là cách bảo vệ hiệu quả nhất.
Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư
