Cho thuê căn cước công dân để đứng tên công ty: Nhận vài triệu, gánh rủi ro nhiều năm. Chỉ cần một căn cước công dân và vài chữ ký, nhiều người được hứa trả từ 3 đến 10 triệu đồng để đứng tên thành lập doanh nghiệp. Lời đề nghị thường được giới thiệu là công việc đơn giản và hoàn toàn hợp pháp. Không cần góp vốn. Không cần điều hành. Chỉ cần cho mượn danh tính trong thời gian ngắn.

Tuy nhiên, phía sau khoản thu nhập dễ dàng đó là những rủi ro rất lớn. Nhiều người chỉ nhận ra điều này khi nhận được giấy mời làm việc từ cơ quan chức năng. Một số khác bất ngờ nhận thông báo về các khoản nợ hoặc nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp mang tên mình.

Vì sao nhiều người đồng ý cho thuê danh tính?

Các đối tượng thường nhắm đến sinh viên, lao động tự do hoặc người đang cần tiền gấp. Chúng giới thiệu đây là hình thức hợp tác kinh doanh hoặc hỗ trợ thành lập doanh nghiệp. Nhiều người tin rằng mình chỉ cho mượn giấy tờ. Họ nghĩ mình sẽ không liên quan đến hoạt động thực tế của công ty.

Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, Việt Nam có hơn 233.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong năm 2024. Số lượng doanh nghiệp tăng nhanh làm nhu cầu sử dụng pháp nhân cũng tăng theo. Đây cũng là cơ hội để nhiều đối tượng tìm người đứng tên hộ.

Các lời mời thường xuất hiện trên Facebook, Telegram hoặc các hội nhóm việc làm. Đối tượng cam kết sẽ xử lý toàn bộ thủ tục. Họ khẳng định người đứng tên không phải chịu bất kỳ trách nhiệm nào. Chính điều này khiến nhiều người mất cảnh giác.

Doanh nghiệp đứng tên thuê thường được dùng vào mục đích gì?

Không phải mọi trường hợp đều phục vụ hoạt động phạm pháp. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp được lập bằng danh tính thuê đã xuất hiện trong các vụ gian lận thuế, mua bán hóa đơn hoặc lừa đảo tài chính.

Sau khi doanh nghiệp được thành lập, người đứng tên thường không còn quyền kiểm soát. Họ cũng không biết công ty đang hoạt động như thế nào.

Bộ Tài chính đã nhiều lần cảnh báo về tình trạng mua bán pháp nhân doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp “ma” được lập để thực hiện hành vi gian lận thuế. Trong nhiều vụ việc, giá trị giao dịch hóa đơn bất hợp pháp lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng.

Một số doanh nghiệp còn được dùng để mở tài khoản ngân hàng. Một số khác được sử dụng để nhận tiền từ các hoạt động lừa đảo. Không ít trường hợp còn phục vụ các giao dịch xuyên biên giới đáng ngờ.

Khi cơ quan chức năng điều tra, người đứng tên trên hồ sơ pháp lý thường là người đầu tiên được liên hệ. Họ phải giải trình và làm rõ trách nhiệm của mình.

Những rủi ro pháp lý có thể kéo dài nhiều năm

Nhiều người nghĩ rằng mình chỉ nhận vài triệu đồng và không tham gia điều hành doanh nghiệp. Vì vậy, họ tin rằng sẽ không bị ảnh hưởng. Thực tế lại hoàn toàn khác.

Theo quy định pháp luật, người đại diện theo pháp luật hoặc chủ sở hữu doanh nghiệp vẫn có trách nhiệm trong nhiều trường hợp. Trách nhiệm này phát sinh từ hoạt động của doanh nghiệp, dù họ không trực tiếp điều hành.

Theo thống kê của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, nhiều tranh chấp liên quan đến doanh nghiệp kéo dài trong nhiều năm. Không ít vụ việc mất rất lâu mới được giải quyết. Điều đó đồng nghĩa với việc một quyết định nhận vài triệu đồng hôm nay có thể kéo theo hệ lụy pháp lý trong nhiều năm sau.

Ngoài trách nhiệm pháp lý, người cho thuê danh tính còn đối mặt với nguy cơ lộ lọt dữ liệu cá nhân. Căn cước công dân, thông tin ngân hàng và chữ ký có thể tiếp tục bị sử dụng. Những thông tin này thậm chí có thể xuất hiện trong các giao dịch mà họ hoàn toàn không hay biết. Đây là rủi ro thường bị nhiều người xem nhẹ.

Làm gì khi nhận được lời mời đứng tên công ty?

Nguyên tắc đầu tiên là không cho thuê hoặc cho mượn giấy tờ tùy thân để thành lập doanh nghiệp. Một doanh nghiệp hoạt động hợp pháp sẽ không cần sử dụng danh tính của người không tham gia kinh doanh thực tế.

Nếu phát hiện thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép, người dân nên nhanh chóng liên hệ cơ quan công an. Đồng thời, cần thông báo cho cơ quan đăng ký kinh doanh để được hướng dẫn xử lý. Việc phát hiện sớm sẽ giúp hạn chế đáng kể những rủi ro phát sinh.

Các chuyên gia pháp lý cũng khuyến nghị người dân nên thường xuyên kiểm tra tình trạng sử dụng thông tin cá nhân. Việc này có thể thực hiện thông qua các hệ thống hành chính liên quan. Đây là cách giúp phát hiện sớm doanh nghiệp hoặc giao dịch bất thường được đăng ký dưới tên của mình.

Một khoản tiền vài triệu đồng có thể mang lại lợi ích trước mắt. Tuy nhiên, danh tính pháp lý là tài sản có giá trị lâu dài. Các hình thức gian lận tài chính và lừa đảo doanh nghiệp ngày càng tinh vi. Vì vậy, việc bảo vệ giấy tờ cá nhân không chỉ là vấn đề bảo mật. Đó còn là cách bảo vệ quyền lợi và tương lai pháp lý của chính mình.

Người cho thuê danh tính có thể nhận tiền ngay hôm nay. Nhưng những hệ quả phát sinh có thể theo họ trong nhiều năm sau.

Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư