Cho vay margin trở thành điểm sáng giữa lúc thanh khoản thị trường suy giảm
Trong quý II/2026, thanh khoản thị trường chứng khoán giảm đáng kể. Hoạt động môi giới tại nhiều công ty chứng khoán vì thế chịu áp lực. Tuy nhiên, mảng cho vay margin vẫn tăng trưởng mạnh. Đây trở thành động lực quan trọng giúp cải thiện doanh thu của nhiều doanh nghiệp.
Doanh thu cho vay margin tăng mạnh dù thanh khoản đi xuống
Sau giai đoạn sôi động đầu năm, thanh khoản trên ba sàn chứng khoán giảm rõ rệt. Giá trị giao dịch bình quân quý II chỉ còn khoảng 24.083 tỷ đồng/phiên. Mức này thấp hơn đáng kể so với 35.000 tỷ đồng/phiên của quý I. Riêng tháng 6, thanh khoản giảm xuống 19.981 tỷ đồng/phiên, thấp nhất kể từ tháng 2/2025.
Trái ngược với diễn biến này, lãi từ các khoản cho vay và phải thu của khoảng 70 công ty chứng khoán đạt 11.565 tỷ đồng trong quý II/2026. Con số này tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng gần gấp đôi tốc độ tăng 31%của tổng doanh thu hoạt động.
Lũy kế 6 tháng đầu năm, nguồn thu từ cho vay đạt hơn 22.260 tỷ đồng. Mức này tăng gần 63% so với cùng kỳ. Trong khi đó, tổng doanh thu hoạt động chỉ tăng khoảng 43%.
Mảng cho vay ngày càng đóng góp lớn vào doanh thu
Tỷ trọng doanh thu từ cho vay tiếp tục mở rộng. Quý II/2025, mảng này chiếm khoảng 28,9% tổng doanh thu. Đến quý II/2026, tỷ lệ đã tăng lên 35,3%.
Theo S&I Ratings, dư nợ cho vay ký quỹ cuối năm 2025 tương đương 3,9% tổng vốn hóa thị trường. Con số này cũng bằng khoảng 10,3% giá trị vốn hóa tự do chuyển nhượng. Mức này cao hơn 1,8% của thị trường Mỹ và 2,3% của Trung Quốc.
Tổ chức xếp hạng cho rằng quy mô dư nợ lớn có thể làm gia tăng rủi ro. Điều này xảy ra nếu thị trường xuất hiện các kịch bản bất lợi.
Nhóm công ty chứng khoán có ngân hàng hậu thuẫn dẫn đầu
Phần lớn doanh nghiệp ghi nhận doanh thu cho vay tăng ở mức hai chữ số. Chỉ dưới 10% số công ty thống kê ghi nhận tăng trưởng âm. Nhóm này gồm EVS, JSI, SmartMind, SBBS và Chứng khoán Thành Công.
Khoảng 15 công ty ghi nhận doanh thu tăng bằng lần. PBSV tăng 2,73 lần. VPBankS tăng 2,67 lần. HDBS tăng 2,19 lần. ACBS tăng 2,14 lần, còn SHS tăng hơn 2 lần.
Theo các chuyên gia, nhóm công ty thuộc hệ sinh thái ngân hàng có lợi thế về chi phí vốn. Họ cũng sở hữu tệp khách hàng lớn và khả năng bán chéo sản phẩm. Những lợi thế này đang được chuyển hóa thành kết quả kinh doanh tích cực.
Hiệu quả cho vay margin trở thành bài toán mới
Doanh thu môi giới giảm nhưng cho vay vẫn tăng
Trong khi mảng cho vay khởi sắc, doanh thu môi giới lại phân hóa mạnh. Hơn một nửa số công ty chứng khoán ghi nhận doanh thu môi giới giảm. Nguyên nhân là thanh khoản thị trường đi xuống.
Tại VPS, doanh thu môi giới quý II giảm khoảng 15%. Tuy nhiên, lãi từ cho vay và phải thu lại tăng 95%. BSC cũng giảm hơn 8% doanh thu môi giới. Ngược lại, lãi cho vay tăng 53%, đạt 242,5 tỷ đồng.
Diễn biến này cho thấy nguồn thu từ hoạt động cấp vốn đang bù đắp cho sự suy giảm của mảng môi giới.
Chất lượng tài sản quyết định tính bền vững
Theo các chuyên gia, cùng một quy mô cho vay nhưng hiệu quả sinh lời có thể khác nhau. Nguyên nhân đến từ lãi suất, cơ cấu khách hàng, thời gian ưu đãi và tốc độ quay vòng vốn.
Dư nợ margin tăng nhanh hơn thanh khoản cũng đặt ra nhiều câu hỏi. Đó là chất lượng của danh mục cho vay. Nếu vốn tập trung vào các khoản vay lớn hoặc tài sản bảo đảm kém thanh khoản, rủi ro sẽ gia tăng.
Chi phí vốn cũng là yếu tố cần theo dõi. Nhiều công ty tăng vay ngân hàng hoặc phát hành trái phiếu. Một số doanh nghiệp cũng huy động thêm vốn để mở rộng hoạt động cho vay. Điều này khiến chi phí tài chính tăng lên.
Chỉ một số công ty tiến gần giới hạn dư nợ
Theo quy định, tổng dư nợ cho vay ký quỹ không được vượt quá 200% vốn chủ sở hữu. Cuối năm 2025, tỷ lệ bình quân của toàn ngành ở mức 107%. Mức này vẫn thấp hơn khá nhiều so với giới hạn cho phép.
Tuy nhiên, một số doanh nghiệp đã tiến sát ngưỡng này. Dữ liệu quý II/2026 cho thấy Chứng khoán Việt Thành, HSC, PHS và KBSV đều có tỷ lệ dư nợ trên vốn chủ sở hữu vượt 190%.
Để mở rộng dư địa tăng trưởng, nhiều công ty đang triển khai kế hoạch tăng vốn. Tuy vậy, giới chuyên gia cho rằng chất lượng khách hàng vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Khả năng quản trị rủi ro và tính thanh khoản của tài sản bảo đảm cũng sẽ quyết định tính bền vững trong dài hạn.
Thuỳ Dương
Môi Trường Đầu Tư
