Điện thoại thông minh đang lưu giữ gần như toàn bộ dữ liệu cá nhân quan trọng. Nhiều người chỉ chú ý đến virus hoặc mã độc. Tuy nhiên, không ít trường hợp thiết bị bị kiểm soát chỉ vì một lần cấp quyền sai, điều khiến người dùng mất khả năng phát hiện ứng dụng đáng ngờ dù chúng vẫn hoạt động âm thầm trong hệ thống. Theo các đơn vị an ninh mạng, đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến thiết bị Android bị theo dõi trong thời gian dài.
Quyền quản trị thiết bị là gì và vì sao cần kiểm tra?
Android cho phép một số ứng dụng nhận quyền quản trị thiết bị. Đây là tính năng phục vụ mục đích bảo mật hợp pháp. Nhiều doanh nghiệp sử dụng quyền này để quản lý điện thoại nhân viên, trong khi các phần mềm chống trộm cũng cần quyền truy cập tương tự để thực hiện chức năng bảo vệ thiết bị. Chính mức độ kiểm soát cao khiến tính năng này trở thành mục tiêu bị lạm dụng.
Theo báo cáo của hãng bảo mật di động Kaspersky, hàng triệu thiết bị Android trên thế giới từng ghi nhận sự xuất hiện của các biến thể phần mềm gián điệp trong những năm gần đây. Nhiều mẫu mã độc yêu cầu quyền quản trị ngay sau khi cài đặt. Khi người dùng đồng ý, việc gỡ bỏ trở nên phức tạp hơn đáng kể. Một số trường hợp còn che giấu biểu tượng hoặc ngăn thao tác vô hiệu hóa thông thường.
Các chuyên gia từ Google cho biết quyền quản trị không đồng nghĩa thiết bị đã bị xâm nhập. Tuy nhiên, đây là khu vực cần được rà soát định kỳ. Chỉ vài phút kiểm tra có thể giúp phát hiện sớm nhiều nguy cơ bảo mật quan trọng. Điều này đặc biệt cần thiết với những người thường xuyên cài đặt ứng dụng ngoài kho chính thức.
5 bước kiểm tra quyền quản trị bất thường trên Android
Bước đầu tiên là mở phần Cài đặt trên điện thoại. Sau đó hãy tìm mục Bảo mật hoặc Quyền riêng tư. Tên gọi có thể thay đổi tùy từng hãng sản xuất, nhưng chức năng quản lý quyền quản trị vẫn được duy trì trên hầu hết thiết bị Android hiện nay. Đây là nơi bắt đầu quá trình kiểm tra bảo mật cơ bản.
Tiếp theo, hãy tìm mục Ứng dụng quản trị thiết bị hoặc Device Admin Apps. Danh sách này hiển thị toàn bộ ứng dụng đang nắm quyền quản trị. Nếu xuất hiện phần mềm không rõ nguồn gốc hoặc bạn không nhớ đã cấp quyền, đó là dấu hiệu cần được xem xét kỹ hơn trước khi tiếp tục sử dụng thiết bị.
Bước thứ ba là kiểm tra từng ứng dụng cụ thể. Những phần mềm bảo mật uy tín thường có lý do chính đáng. Ngược lại, các ứng dụng có tên lạ hoặc chức năng không rõ ràng cần được đánh giá cẩn thận. Việc xác minh nguồn gốc có thể giúp hạn chế nhiều rủi ro phát sinh sau này.
Bước cuối cùng là kiểm tra danh sách ứng dụng đã cài đặt. Sau khi thu hồi quyền, hãy gỡ bỏ phần mềm không đáng tin cậy. Đồng thời nên quét lại toàn bộ thiết bị bằng giải pháp bảo mật uy tín để phát hiện thêm các thành phần nguy hiểm còn tồn tại trong hệ thống.
Những dấu hiệu cho thấy điện thoại có thể đang bị kiểm soát
Không phải mọi cuộc tấn công đều để lại dấu vết rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều thiết bị vẫn xuất hiện các biểu hiện bất thường. Điện thoại có thể nóng liên tục dù ít sử dụng. Pin cũng sụt giảm nhanh hơn đáng kể chỉ sau vài giờ hoạt động thông thường.
Theo dữ liệu từ Kaspersky và Avast, một số phần mềm gián điệp có thể làm mức tiêu thụ dữ liệu tăng từ 20% đến 50% so với bình thường. Nguyên nhân nằm ở việc dữ liệu được gửi liên tục về máy chủ từ xa. Người dùng đôi khi phát hiện hóa đơn dữ liệu tăng cao dù thói quen sử dụng không thay đổi trong nhiều tuần.
Báo cáo của Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia Việt Nam cho thấy hàng nghìn sự cố liên quan đến phần mềm độc hại vẫn được ghi nhận mỗi năm. Nhiều vụ việc xuất hiện tại Hà Nội, TP.HCM và các tỉnh thành lớn. Một số nạn nhân chỉ phát hiện bất thường sau khi tài khoản trực tuyến bị truy cập trái phép hoặc dữ liệu cá nhân bị rò rỉ.
Điện thoại ngày nay không chỉ là công cụ liên lạc. Đây còn là nơi lưu trữ tài khoản ngân hàng, dữ liệu công việc và thông tin cá nhân quan trọng. Những rủi ro bảo mật đôi khi xuất phát từ các quyền truy cập tưởng chừng vô hại, khiến người dùng khó nhận ra trong thời gian dài. Việc kiểm tra quyền quản trị định kỳ chỉ mất vài phút nhưng có thể giúp phát hiện sớm những nguy cơ mà phần lớn người dùng thường bỏ qua.
Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư
