Giao dịch số phát triển rất nhanh. Dữ liệu dần trở thành tài sản vô giá. Tuy nhiên, đây cũng là “vũ khí” của tội phạm mạng. Theo Cục An toàn thông tin, hơn 80% vụ lừa đảo xuất phát từ rò rỉ dữ liệu. Kẻ gian lợi dụng các thông tin này để dựng kịch bản tinh vi. Mục tiêu của chúng là chiếm đoạt tài sản người dùng.
Dữ Liệu Cá Nhân Bị Chuyển Hóa Thành Kịch Bản Lừa Đảo Ra Sao?
Nguyên liệu rò rỉ và phương thức thâu tóm của tội phạm
Dữ liệu cá nhân thường bị lộ qua các vụ tấn công hệ thống (data leak). Chúng cũng được mua bán trái phép trên chợ đen. Ngoài ra, nhiều người tự đăng thông tin lên mạng xã hội. Hàng chục triệu dữ liệu người Việt từng bị rao bán ngầm. Có được thông tin, tội phạm sẽ lập tức thiết kế kịch bản lừa đảo.
Chúng kết hợp tên, số CCCD và số điện thoại. Sau đó, chúng mạo danh công an hoặc tòa án. Kẻ gian thường dọa phạt nguội hay dọa liên quan án ma túy. Mặt khác, lịch sử mua sắm cũng bị khai thác. Chúng giả làm shipper hoặc sàn TMĐT để báo lỗi đơn hàng.
Đột nhập tài khoản thông qua sinh trắc học và AI Deepfake
Khi nắm giữ lịch sử biến động số dư cùng thông tin ngân hàng, kẻ gian sẽ giả danh nhân viên tư vấn dọa khóa tài khoản hoặc yêu cầu nâng cấp phần mềm nhằm mục đích chiếm đoạt mã OTP. Các chiêu trò này thường nhắm tới việc qua mặt rào cản xác thực Biometric (xác thực sinh trắc học – công nghệ nhận diện khuôn mặt hoặc vân tay để bảo mật giao dịch).
Ngoài ra, lịch trình di chuyển và mối quan hệ người thân cũng bị khai thác triệt để nhằm phục vụ kịch bản cấp cứu, vay tiền gấp. Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ AI Deepfake (công nghệ mô phỏng hình ảnh và giọng nói bằng trí tuệ nhân tạo), các cuộc gọi mạo danh có tỷ lệ đánh lừa thành công tăng gấp 3 đến 5 lần so với phương thức mạo danh truyền thống.
Lý do kịch bản rò rỉ dữ liệu khiến nạn nhân dễ sập bẫy
Bẫy lừa đảo thành công nhờ tạo được niềm tin ban đầu. Nghiên cứu cho thấy hơn 90% nạn nhân mất cảnh giác trong 30 giây đầu. Lý do là đối phương đọc đúng địa chỉ nhà hay nơi làm việc. Kẻ gian luôn tạo ra bối cảnh khẩn cấp. Chúng dọa khóa tài sản hoặc dọa tố tụng. Việc này khiến nạn nhân hoảng loạn và mất tỉnh táo. Chúng liên tục đọc đúng thông tin để tạo độ tin uy tín giả. Nạn nhân từ đó tự nộp mật khẩu, mã PIN hay video quét khuôn mặt.
Mạng Lưới Phòng Vệ Vững Chắc Cho Tài Sản Cá Nhân
Tổn thất do lừa đảo trực tuyến lên tới hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Mức thiệt hại trung bình mỗi vụ ngày càng lớn. Để bảo vệ dòng vốn, mỗi người cần áp dụng ngay các quy tắc sau:
- Bộ quy tắc 3 KHÔNG: Tuyệt đối KHÔNG vội tin dù đối phương đọc đúng thông tin cá nhân; KHÔNG nhấp vào đường link lạ hay cài đặt tập tin ứng dụng (.APK); KHÔNG cung cấp mã OTP, mật khẩu hay thực hiện quét khuôn mặt theo yêu cầu của người lạ.
- Ngắt liên lạc và chủ động kiểm chứng: Ngay khi nhận thấy dấu hiệu bất thường từ các cuộc gọi xưng danh công an hay tổ chức tài chính, hãy chủ động ngắt kết nối và liên hệ lại qua hotline chính thức hoặc trực tiếp đến trụ sở làm việc.
- Thắt chặt hàng rào bảo mật kỹ thuật số: Hạn chế tối đa việc đăng tải giấy tờ tùy thân hay số điện thoại lên nền tảng mạng xã hội. Hãy chuyển đổi phương thức bảo mật 2 lớp (2FA) từ SMS sang các ứng dụng Authenticator chuyên dụng để ngăn ngừa rủi ro bị can thiệp SIM.
Ánh Nguyệt
Môi Trường Đầu Tư
