Sự phổ biến của thanh toán số đang kéo theo nhiều hình thức lừa đảo tinh vi hơn. Các tin nhắn thông báo hoàn tiền qua SMS xuất hiện ngày càng nhiều. Nội dung thường ngắn gọn và có vẻ hợp lý. Đôi khi, nó còn nhắc đến một giao dịch gần đây. Điều này khiến người nhận khó nghi ngờ.
Khi người dùng đã quen với việc nhận thông báo tài chính mỗi ngày, ranh giới giữa thật và giả dần mờ đi. Chính sự quen thuộc này lại trở thành điểm yếu bị khai thác.
Khi tin nhắn “giống thật” đánh vào thói quen người dùng
Các tin nhắn hoàn tiền thường giả danh ví điện tử hoặc ngân hàng. Cách viết giống hệt những thông báo chính thức mà người dùng vẫn thấy. Đường link đi kèm dẫn đến giao diện gần giống bản thật. Từ logo đến màu sắc đều được sao chép. Người dùng vì thế dễ nhập thông tin mà không nhận ra rủi ro.
Theo Cục An toàn thông tin, đã có hàng nghìn phản ánh về lừa đảo qua SMS trong năm 2024. Tổng thiệt hại lên đến hàng trăm tỷ đồng. Phần lớn các trường hợp bắt đầu từ việc bấm vào link giả và nhập dữ liệu cá nhân.
Một số kịch bản còn yêu cầu tải ứng dụng bên ngoài để “nhận tiền hoàn”. Thực chất, đây là cách cài mã độc. Khi đó, dữ liệu như mật khẩu hoặc mã OTP có thể bị thu thập. Báo cáo của Kaspersky cho thấy phishing trên di động đang tăng nhanh tại Đông Nam Á. Việt Nam là một trong những thị trường bị nhắm đến.
Từ lợi ích nhỏ đến thiệt hại lớn
Khoản tiền hoàn thường không lớn. Chỉ vài chục hoặc vài trăm nghìn đồng. Con số này đủ hấp dẫn nhưng không gây nghi ngờ. Người dùng vì thế dễ quyết định nhanh. Họ bỏ qua bước kiểm tra thông tin. Khi có thêm yếu tố “có hạn”, phản ứng càng vội vàng hơn.
Hậu quả không dừng ở khoản tiền ban đầu. Khi thông tin đăng nhập bị lộ, kẻ gian có thể truy cập tài khoản. Ví điện tử và ngân hàng liên kết đều có nguy cơ bị ảnh hưởng. Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nhiều vụ lừa đảo gần đây gây thiệt hại lớn. Có trường hợp mất hàng trăm triệu đồng chỉ trong thời gian ngắn.
Không chỉ mất tiền, người dùng còn có thể bị lợi dụng danh tính. Dữ liệu cá nhân bị dùng để tiếp tục lừa đảo người khác. Từ một tin nhắn đơn giản, rủi ro có thể lan rộng nhanh chóng.
Lừa đảo hoàn tiền qua SMS không đánh vào công nghệ. Nó đánh vào thói quen. Khi mọi thao tác trở nên quen thuộc, người dùng dễ phản ứng theo quán tính. Một thông báo hợp lý không đồng nghĩa với việc đáng tin.
Trong môi trường số, sự cẩn trọng cần được duy trì ở từng thao tác nhỏ. Chỉ một lần kiểm tra cũng có thể ngăn cả chuỗi rủi ro phía sau.
Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư
