Khởi nghiệp bằng cách mua lại một cửa hàng online đang trở thành lựa chọn phổ biến. Nhiều người xem đây là con đường rút ngắn thời gian xây dựng thương hiệu. Các tin rao thường quảng bá rằng cửa hàng đã có sẵn khách hàng, doanh thu ổn định và hệ thống vận hành hoàn chỉnh. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Chống Lừa đảo Toàn cầu (GASA), thiệt hại do các hình thức lừa đảo trực tuyến trên toàn thế giới đã vượt 1.000 tỷ USD trong năm 2024. Các giao dịch mua bán tài sản số và mô hình kinh doanh trực tuyến là những lĩnh vực có mức độ rủi ro ngày càng tăng.
Vì sao các thương vụ sang nhượng online dễ tạo niềm tin?
Không phải ai cũng muốn bắt đầu từ con số không. Việc tiếp quản một cửa hàng đang hoạt động tạo cảm giác an toàn hơn. Người mua kỳ vọng có thể sở hữu ngay tệp khách hàng và nguồn doanh thu sẵn có. Đây cũng là tâm lý được nhiều đối tượng lừa đảo khai thác rất hiệu quả.
Các tin đăng thường xuất hiện trên Facebook, hội nhóm khởi nghiệp hoặc nền tảng thương mại điện tử. Nhiều người bán đưa ra những lý do khá thuyết phục như định cư nước ngoài, chuyển ngành nghề hoặc không còn thời gian quản lý. Những câu chuyện này giúp thương vụ trở nên hợp lý hơn trong mắt người mua. Chúng cũng làm giảm sự cảnh giác ban đầu.
Theo khảo sát của Shopify, gần 54% người mới bắt đầu kinh doanh trực tuyến cho biết họ từng cân nhắc mua lại một mô hình có sẵn. Thay vì tự xây dựng từ đầu, nhiều người muốn rút ngắn thời gian triển khai. Điều này cho thấy nhu cầu tiếp quản các cửa hàng đang hoạt động ngày càng lớn. Chính nhu cầu đó đã tạo điều kiện cho nhiều hình thức lừa đảo xuất hiện. Không ít đối tượng sử dụng hình ảnh doanh thu thật của cửa hàng khác để xây dựng lòng tin với nạn nhân.
Những chiêu trò phổ biến trong các vụ lừa đảo sang nhượng
Kịch bản thường gặp nhất là yêu cầu đặt cọc trước. Người mua được thông báo rằng có từ 3 đến 5 người khác cũng đang quan tâm đến cửa hàng. Vì sợ mất cơ hội, nhiều người đồng ý chuyển từ 5 triệu đến 50 triệu đồng để giữ quyền ưu tiên giao dịch. Đây là bước khiến không ít nạn nhân mất tiền ngay từ đầu.
Một thủ đoạn khác là làm giả số liệu kinh doanh. Đối tượng có thể chỉnh sửa báo cáo doanh thu hoặc tạo hàng trăm đơn hàng ảo nhằm chứng minh hiệu quả hoạt động. Theo các chuyên gia thương mại điện tử, ảnh chụp màn hình doanh thu chỉ phản ánh dữ liệu tại một thời điểm. Những dữ liệu này hoàn toàn có thể bị can thiệp hoặc chỉnh sửa. Vì vậy, nhiều thương vụ nhìn có vẻ hấp dẫn nhưng thực chất không có giá trị như quảng cáo.
Một số vụ việc còn liên quan đến fanpage hoặc tài khoản quảng cáo. Sau khi nhận tiền, đối tượng bàn giao quyền truy cập tạm thời. Sau đó, họ nhanh chóng thu hồi quyền quản trị. Theo báo cáo của Meta, hàng nghìn trường hợp tranh chấp quyền sở hữu fanpage được ghi nhận mỗi năm. Tình trạng này xuất hiện tại nhiều quốc gia trên thế giới. Điều đó cho thấy tài sản số cũng có thể trở thành công cụ trong các hoạt động lừa đảo.
Những con số đáng chú ý phía sau thị trường mua bán cửa hàng online
Thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh. Theo Bộ Công Thương, quy mô thương mại điện tử Việt Nam đã vượt 25 tỷ USD trong năm 2024. Sự phát triển này kéo theo nhu cầu mua bán fanpage, website và cửa hàng trực tuyến ngày càng lớn. Đây cũng là môi trường thuận lợi để các đối tượng lừa đảo tìm kiếm nạn nhân.
Theo Cục An toàn thông tin, hàng nghìn phản ánh về lừa đảo trực tuyến được ghi nhận mỗi tháng. Đây vẫn là vấn đề đáng lo ngại trong môi trường số. Nhiều vụ việc xuất phát từ giao dịch tài sản số hoặc các mô hình kinh doanh chưa được xác minh đầy đủ. Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng là những địa phương thường xuyên ghi nhận các phản ánh dạng này. Nhiều vụ việc liên quan đến giao dịch trực tuyến có yếu tố lừa đảo.
Các chuyên gia pháp lý cho biết phần lớn tranh chấp trong lĩnh vực này xuất phát từ việc không có hợp đồng. Nhiều trường hợp cũng thiếu bằng chứng xác minh quyền sở hữu. Vì vậy, một khoản đầu tư trị giá vài chục triệu đồng có thể nhanh chóng trở thành tổn thất hoàn toàn nếu người mua không kiểm tra kỹ trước khi chuyển tiền.
Làm gì để kiểm tra trước khi xuống tiền?
Người mua cần xác minh lịch sử hoạt động thực tế của cửa hàng. Các chỉ số như thời gian vận hành, tỷ lệ tương tác và phản hồi khách hàng cần được kiểm tra cẩn thận. Đây là bước quan trọng trước khi đánh giá giá trị của bất kỳ mô hình kinh doanh trực tuyến nào.
Bên cạnh đó, nên yêu cầu người bán cung cấp các dữ liệu có thể đối chiếu được. Hóa đơn, lịch sử giao dịch và chứng từ thanh toán thường đáng tin cậy hơn ảnh chụp màn hình. Quá trình xác minh có thể mất thêm vài ngày. Tuy nhiên, việc này giúp giảm đáng kể nguy cơ gặp phải các thương vụ giả mạo.
Đối với các giao dịch có giá trị lớn, việc sử dụng hợp đồng là cần thiết. Người mua cũng nên cân nhắc một đơn vị trung gian uy tín. Một người bán minh bạch sẽ không ngại các bước kiểm tra này. Ngược lại, việc liên tục thúc ép chuyển tiền nhanh thường là dấu hiệu đáng để người mua cảnh giác.
Mua lại một cửa hàng online có thể giúp rút ngắn hành trình khởi nghiệp. Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm rủi ro. Thị trường thương mại điện tử đã đạt quy mô hàng chục tỷ USD. Trong khi đó, các hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi hơn. Vì vậy, việc xác minh doanh thu, quyền sở hữu và lịch sử hoạt động cần trở thành nguyên tắc bắt buộc. Trong nhiều trường hợp, chỉ vài ngày kiểm tra kỹ lưỡng có thể giúp tránh những tổn thất tài chính kéo dài nhiều năm.
Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư
