Mỗi ngày, hàng triệu tài khoản trực tuyến mới được tạo trên toàn thế giới. Cùng với đó, các vụ rò rỉ dữ liệu cũng xuất hiện ngày càng nhiều. Không ít người cho rằng mình không phải mục tiêu của tội phạm mạng. Thực tế lại khác. Chỉ cần từng đăng ký một dịch vụ trực tuyến, dữ liệu của bạn có thể đã bị rò rỉ. Bạn thậm chí không hề hay biết.
Điều đáng lo ngại là email hoặc số điện thoại cũng có thể bị lợi dụng. Chúng thường trở thành điểm khởi đầu của các cuộc gọi lừa đảo, tin nhắn giả mạo và hành vi chiếm đoạt tài khoản.
Vì sao các vụ rò rỉ dữ liệu ngày càng đáng lo ngại?
Dữ liệu cá nhân đã trở thành một loại tài sản có giá trị. Doanh nghiệp thu thập dữ liệu để vận hành dịch vụ. Trong khi đó, tội phạm mạng tìm cách đánh cắp dữ liệu để kiếm lợi nhuận.
Theo báo cáo Cost of a Data Breach 2024 của IBM, chi phí trung bình của một vụ rò rỉ dữ liệu trên toàn cầu đã đạt khoảng 4,88 triệu USD. Đây là mức cao nhất kể từ khi báo cáo được công bố.
Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3) của FBI ghi nhận hơn 859.000 đơn tố giác tội phạm mạng trong năm gần nhất. Tổng thiệt hại vượt 16 tỷ USD. Nhiều vụ việc bắt nguồn từ dữ liệu cá nhân bị lộ hoặc bị khai thác trái phép.
Tình trạng này không chỉ xảy ra tại Mỹ hay châu Âu. Việt Nam, Indonesia và Singapore cũng liên tục ghi nhận các vụ rao bán dữ liệu người dùng trên những diễn đàn ngầm.
Cách thứ nhất: Kiểm tra email trong các cơ sở dữ liệu bị rò rỉ
Email là loại dữ liệu xuất hiện nhiều nhất trong các vụ rò rỉ. Nếu email bị lộ, mật khẩu và thông tin đăng nhập liên quan cũng có nguy cơ bị khai thác.
Theo thống kê từ các nền tảng theo dõi vi phạm dữ liệu quốc tế, hàng chục tỷ bản ghi đã bị rò rỉ trong hơn 15 năm qua. Nhiều vụ việc liên quan đến mạng xã hội, diễn đàn, sàn thương mại điện tử và các dịch vụ trực tuyến phổ biến.
Nếu phát hiện email từng xuất hiện trong một vụ rò rỉ, hãy đổi mật khẩu ngay. Đây là biện pháp đơn giản nhưng giúp giảm đáng kể nguy cơ bị chiếm đoạt tài khoản.
Cách thứ hai: Kiểm tra số điện thoại và dấu hiệu bị khai thác
Không chỉ email, số điện thoại cũng là mục tiêu phổ biến của tội phạm mạng. Chúng thường được sử dụng trong các chiến dịch lừa đảo qua cuộc gọi hoặc tin nhắn.
Theo Hiệp hội GSMA, hiện có hơn 5,7 tỷ người trên thế giới sử dụng dịch vụ di động. Điều này khiến số điện thoại trở thành một trong những loại dữ liệu cá nhân có giá trị nhất trên môi trường số.
Nếu thường xuyên nhận cuộc gọi quảng cáo, lời mời đầu tư hoặc tin nhắn chứa liên kết lạ, bạn nên cẩn trọng. Đó có thể là dấu hiệu cho thấy thông tin liên lạc đã bị phát tán. Việc kiểm tra định kỳ sẽ giúp phát hiện rủi ro sớm hơn.
Cách thứ ba: Theo dõi các tài khoản quan trọng
Không phải mọi vụ chiếm đoạt tài khoản đều xảy ra ngay sau khi dữ liệu bị lộ. Kẻ gian có thể lưu trữ thông tin trong nhiều tháng rồi mới sử dụng. Điều này khiến nhiều người mất cảnh giác.
Theo Microsoft, xác thực đa yếu tố có thể ngăn chặn hơn 99% các cuộc tấn công chiếm đoạt tài khoản tự động. Đây là một trong những biện pháp bảo vệ hiệu quả nhất hiện nay.
Hãy thường xuyên kiểm tra lịch sử đăng nhập của email. Thực hiện tương tự với mạng xã hội và tài khoản ngân hàng điện tử. Nếu phát hiện thiết bị hoặc vị trí đăng nhập bất thường, hãy đổi mật khẩu ngay. Đồng thời, đăng xuất khỏi mọi phiên truy cập không xác định.
Cách thứ tư: Rà soát dữ liệu từng chia sẻ trên Internet
Không phải mọi vụ rò rỉ đều bắt nguồn từ hacker. Trong nhiều trường hợp, chính người dùng đã vô tình công khai quá nhiều thông tin cá nhân.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, việc chia sẻ ngày sinh, số điện thoại, địa chỉ hoặc nơi làm việc giúp kẻ gian dễ xây dựng hồ sơ cá nhân. Khi kết hợp với dữ liệu bị rò rỉ, chúng có thể tạo ra những cuộc tấn công được cá nhân hóa và rất thuyết phục.
Hãy dành thời gian rà soát các bài đăng cũ. Đồng thời, giới hạn quyền hiển thị thông tin cá nhân trên mạng xã hội. Đây là cách đơn giản để giảm rủi ro nếu dữ liệu không may bị rò rỉ.
Chủ động kiểm tra để bảo vệ dữ liệu cá nhân
Rò rỉ dữ liệu không còn là vấn đề của riêng các tập đoàn công nghệ. Đây là rủi ro mà bất kỳ ai sử dụng Internet cũng có thể gặp phải. Một địa chỉ email hoặc số điện thoại bị lộ hôm nay có thể trở thành công cụ cho các cuộc lừa đảo trong tương lai.
Hãy dành vài phút để kiểm tra dữ liệu định kỳ. Thay đổi mật khẩu khi cần và bật các lớp bảo mật bổ sung. Những thói quen đơn giản này sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ mất tài khoản và hạn chế thiệt hại về lâu dài.
Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư
