Không ít người xem group kín trên Facebook là nơi an toàn hơn mạng xã hội mở. Các thành viên thường có chung sở thích, mục tiêu hoặc mối quan tâm. Điều đó tạo cảm giác gần gũi và dễ tin tưởng hơn. Nhưng chính tâm lý “người cùng hội sẽ đáng tin” lại đang trở thành điểm yếu bị khai thác mạnh trên môi trường số.
Lừa đảo trong group kín đang tăng nhanh
Theo thống kê từ Bộ Công an, thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2025 đã vượt 8.000 tỷ đồng. Từ năm 2020 đến nay, cơ quan chức năng ghi nhận hơn 24.000 vụ lừa đảo online. Tổng thiệt hại ước tính gần 40.000 tỷ đồng. Một phần lớn trong số đó đến từ mạng xã hội và các cộng đồng online kín.
Trước đây, đối tượng lừa đảo thường gửi tin nhắn hàng loạt hoặc spam công khai. Hiện nay, cách tiếp cận đã thay đổi đáng kể. Nhiều nhóm lừa đảo chọn cách xây dựng niềm tin trước khi ra tay. Họ tham gia các cộng đồng nhỏ như group đầu tư, crypto, freelance hoặc kinh doanh online. Sau đó, họ hoạt động như một thành viên bình thường trong thời gian dài.
Không ít đối tượng đăng bài chia sẻ kinh nghiệm hoặc khoe kết quả đầu tư để tạo uy tín. Một số trường hợp còn hỗ trợ thành viên khác nhằm tăng độ tin cậy. Khi đã có vị thế trong nhóm, họ bắt đầu đưa ra lời mời đầu tư hoặc hợp tác. Những lời mời này thường mang cảm giác “nội bộ” thay vì quảng cáo công khai. Đây là lý do nhiều người mất cảnh giác.
Theo báo cáo của Meta, Facebook đã gỡ hơn 5,4 triệu bài đăng lừa đảo tại Việt Nam chỉ trong nửa đầu năm 2025. Hơn 116.000 tài khoản liên quan đến scam và giả mạo cũng bị khóa. Điều này cho thấy quy mô lừa đảo trên mạng xã hội đang lớn hơn nhiều so với suy nghĩ của đa số người dùng.
Tâm lý “người cùng hội” khiến nhiều người chủ quan
Về mặt tâm lý học, con người thường tin những ai có điểm tương đồng với mình. Khi cùng tham gia một cộng đồng, người dùng dễ nghĩ rằng các thành viên khác cũng đáng tin như mình. Đây là hiệu ứng tâm lý phổ biến trên mạng xã hội hiện nay.
Nhiều nghiên cứu cho thấy người dùng có xu hướng tin thông tin từ “người giống mình” hơn người lạ. Điều này đặc biệt mạnh trong các group có chung mục tiêu tài chính hoặc nghề nghiệp. Chính vì vậy, nhiều nạn nhân đồng ý chuyển tiền dù chưa từng gặp mặt đối phương ngoài đời.
Các mô hình lừa đảo hiện đại tận dụng rất mạnh yếu tố cộng đồng. Thay vì tiếp cận đại trà, chúng nhắm vào từng nhóm cụ thể. Điều này giúp thông điệp trở nên tự nhiên hơn và khó bị nghi ngờ hơn. Một nghiên cứu quốc tế về mô hình “pig butchering scam” cho thấy thiệt hại từ hình thức này đã vượt 521 triệu USD chỉ trong phạm vi khảo sát.
Group kín không đồng nghĩa với an toàn
Nhiều người cho rằng group kín sẽ có kiểm soát tốt hơn. Nhưng thực tế, đây vẫn là môi trường số. Danh tính và hình ảnh cá nhân hoàn toàn có thể được dàn dựng. Một tài khoản hoạt động lâu năm vẫn có thể là tài khoản giả hoặc đã bị hack.
Theo khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia Việt Nam với hơn 60.000 người tham gia, có tới 88% người dùng từng nhận lời mời dịch vụ hoặc đề nghị tài chính không mong muốn trên mạng xã hội. Đây là dấu hiệu cho thấy dữ liệu cá nhân đang bị khai thác rất mạnh.
Điều nguy hiểm nhất là nhiều nạn nhân không thiếu hiểu biết công nghệ. Họ chỉ đánh giá sai mức độ an toàn của cộng đồng mình tham gia. Khi niềm tin được xây dựng bằng tương tác online thay vì xác minh thực tế, rủi ro sẽ tăng lên rất nhanh. Trong nhiều trường hợp, khoảng cách giữa một “thành viên uy tín” và một kẻ lừa đảo chỉ còn là lớp vỏ hình ảnh được xây dựng kỹ lưỡng.
Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư
