Livestream bán hàng đang trở thành thói quen mua sắm quen thuộc trên mạng xã hội. Chỉ trong vài phút, người xem có thể chọn sản phẩm và chốt đơn ngay trên màn hình. Sự tiện lợi này khiến social commerce phát triển nhanh. Tuy nhiên, chính tốc độ đó cũng tạo ra kẽ hở cho các hình thức lừa đảo. Một “deal hời” xuất hiện đúng lúc có thể không phải là cơ hội, mà là một cái bẫy được chuẩn bị từ trước.
Lừa đảo livestream bán hàng: Niềm tin được tạo trong vài phút
Điểm khác biệt của livestream nằm ở cảm giác trực tiếp và chân thực. Người xem thấy người bán, sản phẩm và cả bình luận của người khác cùng lúc. Điều này tạo niềm tin nhanh hơn so với mua sắm thông thường. Các đối tượng lừa đảo lợi dụng điều đó để xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp. Họ nói chuyện tự nhiên, phản hồi liên tục và tạo không khí sôi động như một phiên bán hàng thật.
Áp lực “chốt đơn nhanh” và hiệu ứng đám đông. Trong các phiên livestream, “deal sốc” thường chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn. Người xem được thúc đẩy quyết định ngay để không bỏ lỡ. Áp lực này khiến họ ít kiểm tra thông tin trước khi mua. Khi thấy nhiều người khác bình luận chốt đơn, tâm lý đám đông càng được đẩy cao. Người mua dễ tin rằng đây là giao dịch an toàn.
Theo một số báo cáo an ninh mạng tại Việt Nam, thiệt hại từ lừa đảo trực tuyến đã lên đến hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm. Trong đó, các hình thức liên quan đến thương mại điện tử và livestream đang tăng nhanh. Điều này cho thấy mức độ phổ biến và tinh vi của các kịch bản lừa đảo hiện nay.
Từ link giả đến rủi ro mất dữ liệu. Một dấu hiệu phổ biến là người bán không dùng hệ thống thanh toán chính thức. Thay vào đó, họ gửi đường link riêng để đặt hàng. Link này thường được ghim trong bình luận hoặc gửi qua tin nhắn. Giao diện được thiết kế giống với các sàn thương mại điện tử lớn, khiến người mua khó nhận ra sự khác biệt.
Khi người dùng nhập thông tin và thanh toán, dữ liệu sẽ bị chuyển đến kẻ gian. Sau đó, đơn hàng không được xử lý hoặc sản phẩm nhận về không đúng như quảng cáo. Toàn bộ quá trình diễn ra rất nhanh. Người mua gần như không có thời gian để kiểm tra lại.
Rủi ro không dừng lại ở một đơn hàng
Vấn đề không chỉ là mất tiền. Thông tin cá nhân và dữ liệu thanh toán có thể bị khai thác tiếp. Người dùng có thể bị lừa đảo nhiều lần sau đó. Trong một số trường hợp, dữ liệu còn bị sử dụng để thực hiện các giao dịch khác mà chủ tài khoản không biết.
Cục An toàn thông tin ghi nhận số lượng website giả mạo liên quan đến thương mại điện tử tăng mạnh trong thời gian gần đây. Điều này cho thấy rủi ro đang lan rộng, không còn giới hạn ở một giao dịch đơn lẻ. Khi thông tin đã bị lộ, việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn nhiều.
Lừa đảo livestream bán hàng là hệ quả của việc công nghệ phát triển quá nhanh so với thói quen kiểm chứng của người dùng. Một phiên livestream có thể tạo ra niềm tin rất nhanh, nhưng cũng đủ để khiến người mua bỏ qua những bước kiểm tra cần thiết. Khi cảm xúc chi phối quyết định, rủi ro sẽ tăng lên. Trong môi trường số, không phải “deal hời” nào cũng là cơ hội thật. Đôi khi, chỉ cần chậm lại vài giây trước khi thanh toán cũng đủ để tránh một cái bẫy.
Thanh Hậu
Môi Trường Đầu Tư
